72 lata po hitlerowskiej Akcji "Oderberg"
Redaktor: Beata Krzemińska   
11.08.2015.

2013_kal_kartka_01_22AAAA.jpgW nocy z 11 na 12 sierpnia 1943 roku na terenie powiatów będzińskiego, sosnowieckiego i chrzanowskiego okupant niemiecki przeprowadził jedną z największych operacji represyjnych wymierzonych przeciwko Polakom. Akcja oznaczona kryptonimem „Oderberg” miała na celu likwidację polskiego podziemia lewicowego. Aresztowania objęły wówczas ok. 750 osób, w tym całe rodziny łącznie z małymi dziećmi.

 

Osoby dorosłe trafiły do obozów koncentracyjnych, głównie do KL Auschwitz, w którym większość poniosła śmierć. Aresztowane dzieci w różnym wieku, w liczbie 213, najpierw zostały rozdzielone w dramatycznych okolicznościach od swoich mam w więzieniu w Mysłowicach, potem umieszczono je w tzw. Polenlagrze nr 82 w Pogrzebieniu koło Raciborza na terenie rejencji opolskiej. Następnie, pod koniec września 1943 r., większość z nich została podzielona na grupy i skierowana do innych Polenlagrów znajdujących się na terenie Prowincji Górnośląskiej. Część z nich zmarła, nieliczne zwolniono, inne zaginęły po wywiezieniu w głąb Niemiec.

Wędrówka dzieci aresztowanych podczas Akcji „Oderberg” po Polenlagrach trwała prawie rok. W połowie 1944 r. część dzieci zgromadzono w obozie w Żorach pod Rybnikiem, a stamtąd przewieziono je do obozu w Bohuminie, skąd trafiły do Potulic koło Bydgoszczy. Pobyt w tym obozie był dla nich straszliwą udręką. Za najmniejsze przewinienia były surowo karane, w tym m.in. pozbawianiem posiłku, biciem i pobytem w karcerze oraz różnorodnymi szykanami. Bez względu na porę roku dzieci musiały uczestniczyć w uciążliwych apelach, stojąc po kilka godzin tylko w bieliźnie, często bez butów.

Obóz w Potulicach został wyzwolony 21 stycznia 1945 r. przez wojska sowieckie i polskie. Po wyzwoleniu mieszkańcy Czeladzi: Wiktor Parka, Jan Polak, Teofil Kowalik i Władysław Bazior zorganizowali dwa transporty, którymi przywiezione zostały z Potulic do Zagłębia Dąbrowskiego 157 polskich dzieci – nie tylko tych aresztowanych podczas Akcji „Oderberg”. Zdecydowana większość z nich była sierotami.

Przybycie do Czeladzi pierwszego transportu 54 wyzwolonych dzieci miało miejsce 19 lutego 1945 r.

Z wyjątkiem obelisku w Czeladzi ku czci najmłodszych ofiar Akcji „Oderberg”, a znajdującego się przed budynkiem Muzeum Saturn, gdzie w 1945 r. zorganizowano sierociniec dla wyzwolonych dzieci – nie upamiętniono do dzisiaj ofiar tej akcji w żadnej innej miejscowości Zagłębia Dąbrowskiego i powiatu chrzanowskiego.

Zmieniony ( 11.08.2015. )